حتما برای هرکدوم از ما پیش اومده که با وجود کارهای بسیاری که میخوایم در طول روز انجام بدیم، درگیر اهمال کاری میشیم و در آخر همه‌ی کارها و یا تعدادی از آنها رو تا آخرین لحظه به تعویق میندازیم. اما سوال اینه که چرا این اتفاق می‌افته؟ و اصلا چطور میشه جلوی اون رو گرفت؟

اهمال کاری یا تنبلی؟

اما برای رسیدن به جواب سوال‌های مطرح شده بهتره نگاهی به تعریف اهمال کاری بندازیم. بعضی ممکنه اهمال کاری رو با تنبلی هم معنی بدونن. اما واقعیت اینه که بین این دو عملکرد فرق بزرگیه و اساسا متفاوتند. اهمال کاری یا فردا افکنی از اینجا میاد که ما برای کارهای روزانمون برنامه‌ی منظم و دقیقی نداریم. یا اگر داریم به انجام به موقع اون پایبند نیستیم. مثل تکلیفی که باید برای کلاس زبان انگلیسی انجام بدیم اما تا دقیقه‌ی نود انجامشون نمیدیم.

اما در تنبلی درواقع برنامه‌ای برای انجام کارها وجود نداره. مثلا ممکنه مدت‌ها بخواید ورزش رو کنید ولی این کار رو انجام نمیدید. اما وقتی اهمال کاری میکنیم به این معنیه که در نهایت اون کار رو انجام میدیم اما با به تعویق انداختن و تبعات منفی. برخلاف اهمال کاری، این تنبلی ممکنه از بی انگیزگی باشه و یا اینکه هنوز دلیل کافی برای انجام اون کار نداریم.

اما کدوم کار اهمال کاریه و کدام نه؟

میشه گفت که اهمال کاری، تنبلی و تعلل در انجام کارهای روزانه بخش جدایی ناپذیر از زندگی همه ماست که اون رو کم و بیش تجربه میکنیم؛ که در تجربه‌ی اهمال کاری درواقع ما بدون در نظر گرفتن اولویت، کارهایی را انجام میدیم که راحتن و انجام اونها برای ما لذت بخشه. با این حال نمیشه گفت که همه‌ی «به عقب انداختن‌ها» اهمال کاریه. مثلا اگر قراره خریدی انجام بدیم اما به خاطر بسته بودن مغازه‌ی مورد نظر مجبور میشیم تا خریدمون رو به بعد از ظهر موکول کنیم، این اهمال کاری نیست؛ چرا که تبعات منفی نداره و از طرفی کنترلی هم روی این شرایط نداشتیم. اما اگر درس خواندن را برای شب قبل از امتحان بذاریم این مصداق پشت گوش انداختنه.

علت‌های اهمال کاری

حالا که به یک شناخت نسبی از این رفتارها رسیدیم میشه برای درک بهتر و جلوگیری از اونها، علت اتفاق افتادنشون رو بررسی کنیم؛ که خب برای این کار باید نگاهی به دیدگاه‌های مختلف دنیای روانشناسی به دلایل اهمال کاری بندازیم.

• شاید جالب باشه بدونید که بسیاری از پژوهش‌ها نشون میدن که از جمله دلایل اهمال کاری ترس فرد اهمال کار از شکسته. این ترس باعث میشه که ما رویارویی با سختی رو کنار بذاریم و به جاش به کارهایی بپردازیم که ضرورت کمتری دارن.
• دیدگاه بعدی، دیدگاه روانشناسان پیرو زیگموند فروید به این مسئله‌ست. اونها میگن که اضطراب عاملی برای به عقب انداختن کارهاست. این اضطراب هم دلایل مختلفی میتونه داشته باشه. کمال‌گرایی، ترس از شکست، ترس از قضاوت شدن و …
• از طرف دیگه بعضی از روانشناسان معتقدن که کودکی ما و نحوه تربیت والدین در اون دوره، روی اهمال کاری امروز تاثیر داره. مثلا اگر والدین کنترل بسیاری روی فرزندشون داشته باشن و یا از او بخوان که کارها رو بدون عیب و نقص انجام بده، درواقع دارن فرزندی اهمال کار تربیت میکنن.
• کمبود عزت نفس به دید بعضی از پژوهش‌ها از دیگر دلایل اهمال کاریه. که با تحلیل اون میشه به این نتیجه رسید که این ارتباطی دو طرفه‌ست. یعنی هم اهمال کاری و نرسیدن به نتیجه‌ی مورد نظر باعث کم شدن عزت نفس میشه و بالعکس.
• عدم توانایی در برنامه ریزی هم یکی از دلایل این رفتار می‌تواند باشد. مثلا اگر ما اهداف غیرواقع بینانه‌ای برای خودمون گذاشته باشیم یا زمان کافی برای انجام کاری در نظر نگرفته باشیم احتمالا اون کار به تعویق می‌افتد.
• ضعف در تصمیم گیری
• ضعف در مدیریت زمان
• انتخاب اهمال کاری به عنوان یک استراژی، چون با انجام کارها در دقیقه نود فرد عملکرد بهتری از خودش نشون میده.

جلوگیری از اهمال کاری

به طور کلی میشه گفت با تمرکز و کنترل سه مورد زیر میشه از اهمال کاری جلوگیری کرد:

• تلاش برای افزایش عزت نفس
• یادگیری و تمرین مهارت برنامه ریزی
• کنترل رفتارهای کمال گرایانه

اما درمان اهمال کاری به همین راحتی نیست. چون برای دست یابی به هر کدوم از موارد بالا به زمان و انرژی بسیاری نیاز است. به همین دلیل بهتر است از تکنیک‌های دیگری در کنار این موارد استفاده کرد تا اثر بخشی بیشتری داشته باشه.

از مهمترین راهکارها پیدا کردن الگوی اهمال کاریه. به این صورت که ببینیم در چه مواقعی و برای انجام چه کارهایی اهمال کار میشیم. با شناخت این الگو میتونیم قدم‌های بعدی رو برای غلبه به این رفتار برداریم. مثلا موقع نوشتن یک پیام، ایمیل و یا گرفتن یک تماس اهمال کاری می‌کنیم. قدم بعدی بعد از پیدا کردن الگوی خودمون لحظه‌ایه که میخوایم کاری که باید انجام بدیم رو به تعویق بندازیم. در این شرایط میشه با برداشتن قدم‌ها کوچیک و انجام تنها بخش کوچکی از اون کار به اهمال کاری غلبه کرد.

از دیگر تکنیک‌ها لیست کردن کارهای روزانه، هفتگی و ماهیانه است. به این صورت که به کمک ابزارهای مختلف اولویت بندی کنیم و هرکدوم رو بسته به موعدی که داره انجامش بدیم. از جمله ابزارهایی که به ما کمک میکنن پلنر و تایم باکس است.

راهی صد ساله

درمان اهمال کاری فرآیندی زمان بر است که نیاز به صرف انرژی دارد و اولین قدم آن شناخت این رفتار و اقدام برای رفع آن است. از این رو نمیتوان یک شبه به آن غلبه کرد.